Қўлланма

Техник топшириқни қандай ўқиш керак: қонун талаблари ва текширув рўйхати

TenderMax таҳририяти · Янгиланган: 25.10.2026

Техник топшириқ (ТЗ) — харид ҳужжатларининг буюртмачи айнан нима сотиб олаётганини тавсифлайдиган қисми. Қонунга кўра тавсиф холис, функционал ва умумий бўлиши керак: аниқ товар белгиси ёки модель ёзилмайди, бошқача аниқ тавсифлашнинг иложи бўлмаса — фақат «ёки аналоги» сўзлари билан (ЎРҚ-684, 34-модда). Ариза беришдан олдин харид ҳужжатларида миқдор, техник хусусиятлар, муддат, кафолат, иштирокчига талаблар, баҳолаш мезонлари, таъминот ва шартнома лойиҳасини текширинг, тушунарсиз жойни эса буюртмачидан расмий сўранг: у икки иш куни ичида жавоб бериши шарт (ЎРҚ-684, 41-модда).

Техник топшириқ нима ва уни қаердан топиш мумкин

Танлаш ва тендерда буюртмачи эълон билан бирга харид қилиш ҳужжатларини жойлаштиради. Техник топшириқ — шу ҳужжатларнинг бир қисми (ЎРҚ-684, 59-модда — танлаш, 67-модда — тендер). Тўпламда қуйидагилар бўлади:

эълондаги маълумотлар: бошланғич нарх, иштирокчиларга талаблар, таклифлар қабул қилиш тугайдиган сана ва вақт (58 ва 66-моддалар);
валюта, тўлов тартиби ва етказиб бериш шартлари;
таклифни давлат тилида тайёрлаш талаби;
тушунтиришлар бериш тартиби ва муддатлари;
техник топшириқнинг ўзи;
баҳолаш мезонлари ва кўриб чиқиш тартиби, тендерда — техник ва нарх қисмлари ҳақида маълумот;
коррупция кўринишларига йўл қўймаслик бўйича ариза — иштирокчи уни тақдим этиши шарт;
шартнома лойиҳаси — ҳужжатларнинг ажралмас қисми (59 ва 67-моддалар).

Танлаш ва тендер қандай ўтишини etender қўлланмасида тушунтирганмиз.

Электрон дўконда алоҳида ТЗ бўлмайди: шартнома буюртмачи танлаган оферта шартлари бўйича шаклланади (ЎРҚ-684, 51-модда), марка эса офертанинг оддий майдони (50-модда). У ерда оферта шартларини ўқийсиз: муддат, миқдор, ҳудуд, кафолат. Бегона оферта орқали ютсангиз, ўша офертанинг шартлари амал қилади. Батафсил — электрон дўкон қўлланмасида ва дўкон тузоқлари ҳақидаги мақолада.

Қонун техник топшириққа қандай талаблар қўяди

Қонун нима дейди	Сиз учун маъноси	Манба (ЎРҚ-684)
Тавсиф холис, функционал ва умумий бўлиши керак	ТЗ товар нима қилиши ва қандай кўрсаткичларга эга бўлишини ёзади, қайси брендники эканини эмас	34-модда, 1-қисм
Аниқ товар белгиси ёки номи, патент, конструкция ёки модель, муайян келиб чиқиш манбаи ёки ишлаб чиқарувчи кўрсатилмайди. Истисно — электрон дўкон	Бошқача аниқ тавсифлаб бўлмаса, ёнида «ёки аналоги» сўзлари туриши керак (товарлар бир-бирига мос келмайдиган ҳоллар бундан мустасно)	34-модда, 3-қисм
Тавсифда товар сони, ишлар ёки хизматлар, етказиб бериш жойи ва муддатлари бўлиши керак	Шулардан бири йўқ бўлса — савол беринг	34-модда, 4-қисм
Кўрсаткичларнинг энг кўп ва (ёки) энг кам қийматлари ҳамда ўзгармайдиган қийматлари берилади	«Камида 16 GB» — ундан кўпи ҳам мос келади; ўзгармас қиймат — фақат айнан ўзи	34-модда, 5-қисм
Кафолат, монтаж ва ўқитиш талаблари; машина ва ускуналар учун кафолат мажбурий, янгисига — ишлаб чиқарувчи ва (ёки) етказиб берувчи кафолати ҳам	Кафолат хизматини нархга қўшинг	34-модда, 6–7-қисмлар
Тавсифда бошқача ёзилмаган бўлса, товар янги бўлиши керак	Ишлатилган товарни фақат тавсиф рухсат берган бўлса таклиф қилиш мумкин	34-модда, 8-қисм
Ишлаб чиқарувчи ва иштирокчига, жумладан малакага, ошириб юборилган талаблар қўйилмайди; рақобатни чеклаш ва технологик ҳамда функционал боғлиқ бўлмаган товарларни битта харидга бирлаштириш тақиқланган	Бундай талаб — савол ва шикоят учун асос	34-модда, 9-қисм; 46-модда

Қонун матнлари: ЎРҚ-684 ва ВМҚ № 276.

Ариза беришдан олдин: 11 бандли текширув рўйхати

Ҳужжатларни шу тартибда ўқинг: эълон (нарх ва муддат), ТЗ, баҳолаш мезонлари, шартнома лойиҳаси. Ҳар бир бандда ўзингиздан сўранг: «Буни бажара оламанми ва бу менга қанчага тушади?»

Нимани текшириш	Нимага эътибор бериш
1. Харид предмети ва миқдори	Сони, ўлчов бирлиги ва нархга нима киради: етказиб бериш, ўрнатиш, созлаш.
2. Техник хусусиятлар	Ҳар бир кўрсаткич қандай берилган: энг кам, энг кўп ёки ўзгармас қиймат (ЎРҚ-684, 34-модда, 5-қисм). Товарингиз ҳар бир қаторга мос келиши керак.
3. Муддат ва жой	Етказиб бериш муддати ва манзили (34-модда, 4-қисм). Муддатга улгуришингизни олдиндан ҳисобланг: бажармаганликда айбдор деб топилган ижрочи инсофсиз ижрочилар реестрига киритилади ва икки йил харидларда қатнаша олмайди (48-модда).
4. Кафолат, монтаж, ўқитиш	Кафолат муддати, ким хизмат кўрсатади, ишлаб чиқарувчи кафолати керакми (34-модда, 6–7-қисмлар).
5. Сертификат ва лицензиялар	Қайси ҳужжатлар илова қилиниши керак. Мажбурий файл илова қилинмаса, тизим таклифни автоматик рад этади (61 ва 69-моддалар).
6. Иштирокчига талаблар	Тажриба, ходимлар, молия, ускуналар — комиссия бундай талаб қўйиши мумкин (ВМҚ № 276, 154-банд), қўшимча талаблар эса эълонда кўрсатилади (ЎРҚ-684, 37-модда). Ҳар доим: солиқ қарзи ва инсофсиз ижрочилар реестрида ёзув бўлмаслиги керак (36-модда).
7. Баҳолаш мезонлари ва уларнинг вазни	Энг паст нарх усулими ёки балл усулими, ўтиш бали, мажбурий мезонлар (ВМҚ № 276, 68, 72-бандлар). Батафсил — кейинги бўлимда.
8. Таклифни таъминлаш	Закалат талаб қилинган бўлса — танлашда кўпи билан 3%, тендерда кўпи билан 5% (ВМҚ № 276, 15-банд). Шартнома бажарилиши таъминоти ҳам сўралиши мумкин (ЎРҚ-684, 63-модда). Батафсил — закалат ва гаров қўлланмасида.
9. Тўлов ва аванс	Валюта ва тўлов тартиби ҳужжатларда ёзилади (59, 67-моддалар), бюджет буюртмачисида олдиндан тўлов шартлари эса шартномада (ВМҚ № 276, 23-банд).
10. Шартнома лойиҳаси	Муддатлар, қабул қилиш тартиби, томонларнинг жавобгарлиги. Шартнома тузилгач, қўшимча келишув билан товар, сифат ва ассортиментни ўзгартириб, миқдор ва нархни ошириб, етказиб бериш муддатини узайтириб бўлмайди — қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно (ЎРҚ-684, 34-модда). Шунинг учун лойиҳани ҳозир ўқинг.
11. Тил	Асосий матн — давлат тилида, бошқа тилдаги матн унга мос бўлиши керак (35-модда). Таклиф ҳам давлат тилида тайёрланади (59, 67-моддалар). Ўзбекча ва русча матн фарқ қилса — сўранг.

TenderMax etender лотлари картасида ҳужжатлардаги фактларни белгилаб қўяди («Тажриба талаби», «Катта гаров», «Кам вақт қолди») ва янги бошловчи учун имконият баҳосини изоҳлайди. Бу ТЗни ўқиш ўрнини босмайди, лекин нимадан бошлашни танлашга ёрдам беради: очиқ тендерлар, компьютер ва техника.

Баҳолаш мезонлари: ғолиб қандай аниқланади

ТЗга мос келиш — фақат биринчи қадам, ғолибни баҳолаш мезонлари аниқлайди. Қонун улар орасида нарх, етказиб бериш базиси ва муддати, техник хусусиятлар ва сифат кўрсаткичлари, хизмат муддати, тўлов ва кафолат шартлари, фойдаланиш харажатларини санайди (ЎРҚ-684, 32-модда).

Энг паст нарх усули — техник қисмдан ўтганлар орасида энг паст нарх ютади (ВМҚ № 276, 96, 156-бандлар).
Балл усули — энг кўп балл тўплаган ютади, балл тенг бўлса — нархи пастроғи (96, 156-бандлар).
Балларнинг бошланғич қийматлари — ўтиш бали: унга етмаган иштирокчи четлатилади (68, 117-бандлар).
Мажбурий мезонлар — бирортасига мос келмаслик исталган босқичда четлатишга олиб келади, лекин улар рақобатни чекламаслиги керак (72, 121-бандлар).

Тендерда аввал техник қисм баҳоланади, нарх қисми фақат ундан кейин очилади (ВМҚ № 276, 146-банд). Миқдорий кўрсаткичлар ва нархни тизим автоматик ҳисоблайди, сон билан ўлчаб бўлмайдиган мезонларни эса комиссия овоз бериб баҳолайди (94–95, 151–152-бандлар).

Буюртмачи фақат харид ҳужжатларида кўрсатилган мезон ва тартибларни қўллайди (ЎРҚ-684, 32-модда, 3-қисм), малакани эса ҳужжатларда йўқ мезон бўйича баҳолаб бўлмайди (ВМҚ № 276, 155-банд).

TenderMax техник баллар вазни 60% ва ундан кўп бўлган лотларда янги бошловчи учун имконият баҳосини пасайтиради. Тасдиқланган тажрибангиз кам бўлса, закалат киритишдан олдин имкониятни совуққонлик билан баҳоланг.

Буюртмачига савол қандай берилади

ТЗда тушунарсиз жой бўлса, тахмин қилманг — сўранг. Иштирокчи харид талаблари ва шартлари бўйича сўров юбориб, тушунтириш олишга ҳақли (ЎРҚ-684, 23 ва 41-моддалар).

Лот саҳифасида очиқ электрон чатни очинг: танлаш ва тендерда саволлар шу чат орқали берилади (ВМҚ № 276, 87, 140-бандлар).
Аниқ ёзинг: бўлим, банд, нима тушунарсиз ва қандай жавоб керак. Масалан: «ТЗ 3.2-бандида модель кўрсатилган, “ёки аналоги” сўзлари йўқ. Қуйидаги хусусиятларга эга аналогни қабул қиласизми: …?»
Жавоб икки иш куни ичида, сўров билан бир хил шаклда берилади (ЎРҚ-684, 41-модда; ВМҚ № 276, 87, 141-бандлар).
Тендерда саволни таклифлар қабул қилиш тугашидан камида икки иш куни олдин юборинг: шундагина буюртмачи икки иш кунида жавоб бериши шарт. Тушунтириш ҳужжатларнинг мазмун-моҳиятини ўзгартирмаслиги керак (ЎРҚ-684, 67-модда).

Агар буюртмачи ҳужжатларга ўзгартириш киритса, таклифлар бериш муддати танлашда камида уч, тендерда камида ўн иш кунига узайтирилади (ЎРҚ-684, 59 ва 67-моддалар). Ҳар бир ўзгаришдан кейин ТЗни қайтадан ўқинг.

Ғолиб аниқлангунга қадар буюртмачининг иштирокчилар билан музокара олиб бориши тақиқланган (ЎРҚ-684, 40-модда). Саволни фақат расмий сўров орқали беринг.

ТЗда аниқ марка ёзилган бўлса нима қилиш керак

Аввал фактларни текширинг:

Бу электрон дўконми? Дўконда маркани кўрсатиш мумкин (ЎРҚ-684, 34-модда, 3-қисм).
«Ёки аналоги» сўзлари борми? Бор бўлса, хусусиятлари мос келадиган аналогни таклиф қилиш мумкин.
Товарлар бир-бирига мос келиши шартми? Масалан, мавжуд ускунага эҳтиёт қисм: бундай ҳоллар учун қонунда истисно бор (34-модда, 3-қисм).

Савол қолса, қонуний йўллардан фойдаланинг:

Эълондан олдин — лойиҳа муҳокамаси. 2026-йил 1-январдан харид ҳужжатлари лойиҳалари жамоатчилик муҳокамаси учун махсус ахборот порталига камида икки иш куни давомида жойлаштирилади. Таклиф ва эътироз келган лойиҳаларни Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси доимий кузатиб боради (ПФ-259 Фармон, 14-банд «б»). Эътирозни қаерда қолдириш фармонда кўрсатилмаган — порталнинг ўзида текширинг.
Тушунтириш сўранг (ЎРҚ-684, 41-модда): нега «ёки аналоги» йўқ ва қандай аналог қабул қилинади.
Шикоят беринг. Рақобатни чеклайдиган талаб ҳужжатларда қолса (34-модда, 9-қисм; 46-модда), Давлат харидлари соҳасидаги шикоятларни кўриб чиқиш бўйича комиссияга ёки судга мурожаат қилинг (78-модда). Комиссия уч иш куни ичида буюртмачини хабардор қилади ва харидни тўхтатиб туради (жами ўн иш кунигача), қарорни эса шикоят олинганидан кейин етти иш куни ичида чиқаради. Шикоят асосли бўлса, комиссия қонунга хилоф ҳаракатларни тақиқлаши ва қонунга хилоф қарорларни бекор қилиши мумкин (79-модда).

Шикоят бериш муддати қонуннинг ўзида йўқ: шикоятларни кўриб чиқиш тартибини Вазирлар Маҳкамаси белгилайди (ЎРҚ-684, 78-модда). Амалий маслаҳат — кечиктирманг, таклифлар қабул қилинаётган пайтда берган маъқул.

Саволда ҳам, шикоятда ҳам фақат фактларни ёзинг: «3.2-бандда модель кўрсатилган, “ёки аналоги” сўзлари йўқ». Баҳо бериш — комиссия ва суднинг иши.

Савол-жавоб

ТЗда бренд ёки моделни кўрсатиш мумкинми?

Танлаш, тендер ва аукционда — фақат бошқача аниқ тавсифлаб бўлмаса ва «ёки аналоги» сўзлари билан (уларсиз — фақат товарлар бир-бирига мос келмайдиган ҳолларда). Электрон дўконда — мумкин (ЎРҚ-684, 34-модда, 3-қисм).

Товарим ТЗга тўлиқ мос келмаса нима бўлади?

Комиссия харид ҳужжатларининг малака, техник ва тижорат талабларига мос келмайдиган иштирокчини четлатади (ЎРҚ-684, 42-модда), мажбурий мезонга мос келмаслик эса исталган босқичда четлатишга олиб келади (ВМҚ № 276, 72-банд). Бошқа сабаблар — аризалар нега рад этилади қўлланмасида.

ТЗдагидан яхшироқ хусусиятли товар таклиф қилса бўладими?

Кўрсаткич энг кам ёки энг кўп қиймат билан берилган бўлса — шу чегарада ҳа. Қиймат ўзгармас деб белгиланган бўлса — фақат айнан ўша қиймат (ЎРҚ-684, 34-модда, 5-қисм). Иккилансангиз, буюртмачидан сўранг.

Мос лотларни топинг

Соҳа бўйича лотлар: Компьютерлар ва электроника · Тиббиёт ва дори-дармон · Қурилиш ва таъмирлаш