UZEX электрон дўконида (xarid.uzex.uz) қандай ишлаш: етказиб берувчи учун қадамлар

Электрон дўконда ким харид қилади ва қанча суммагача

Электрон дўкон — махсус талаблар қўйилмайдиган товар, иш ва хизматларни харид қилишнинг рақобатли усули (ЎРҚ-684, 4-модда). Унда бюджет буюртмачилари (давлат органлари, бюджет ташкилотлари, давлат жамғармалари) ва корпоратив буюртмачилар — давлат улуши 50 фоиз ва ундан кўп бўлган корхоналар ҳамда уларнинг шўба корхоналари харид қилади (ЎРҚ-684, 19-модда).

Битта шартнома суммаси ва бир йиллик ҳажм қонунда чекланган (ЎРҚ-684, 49-модда). Чегаралар базавий ҳисоблаш миқдорида (БҲМ) берилган; сўмда — 2026-йил 1-сентябрдан амалдаги 1 БҲМ = 440 000 сўм бўйича:

Бошқа усуллардан фарқли ўлароқ, дўконда товар русумини (маркасини) кўрсатиш мумкин (ЎРҚ-684, 34-модда 3-қисм).

TenderMax — мустақил хизмат, платформанинг расмий сайти эмас. Биз UZEX дўконидаги очиқ лотларни бир жойда кўрсатамиз, масалан, компьютерлар ва электроника, мебель ва хўжалик моллари, қурилиш материаллари бўйича. Офертани жойлаш ва нарх бериш эса фақат xarid.uzex.uz сайтида, ўз ЭРИ калитингиз билан қилинади.

Бошлашдан олдин нима керак: ЭРИ, кабинет ва ҳисобдаги пул

1. ЭРИ калити. Давлат харидларида фақат электрон рақамли имзо билан иштирок этилади (ВМҚ № 276, 9-банд). Калитни олиш ва E-imzo дастурини созлаш — ЭРИ ва E-imzo ҳақидаги қўлланмада.
2. Платформада кабинет. Амалда UZEX’да рўйхатдан ўтиш id.uzex.uz сайтида ЭРИ калити билан қилинади: МФО, СТИР, ҳисоб рақами, раҳбар ва манзил киритилади. Кейин xarid.uzex.uz га ўша ЭРИ калити билан кириб, етказиб берувчи ролини танлайсиз.
3. Қарзсиз ҳолат. Муддати ўтган солиқ қарзи, тўловга қобилиятсизлик жараёни ёки Инсофсиз ижрочилар реестридаги ёзув бўлса, иштирокчи четлатилади (ЎРҚ-684, 36 ва 42-моддалар). Ҳатто кичик солиқ қарзини ҳам олдиндан ёпинг.
4. Ҳисобдаги пул. Савдога киришдан олдин ҳисоб-китоб-клиринг палатасидаги (ҲККП) шахсий ҳисобвараққа комиссия ва закалатга етадиган аванс тўлови ўтказилади (ВМҚ № 276, 11-банд). Закалат — оферта қийматининг 3 фоизи (ВМҚ № 276, 14-банд); амалда у лотнинг бошланғич нархидан — танланган оферта нархидан — ҳисобланади.

Иштирокчиларнинг закалати ғолиб аниқлангунча, ижрочиники эса шартнома тўлиқ бажарилгунча банд қилиб қўйилади (ВМҚ № 276, 13-банд); ютқазсангиз, амалда пул тахминан 2 иш кунида банддан ечилади. Иштирокчилардан комиссияни (воситачилик йиғими) фақат ғолиб тўлайди — ҳақиқий битим суммасидан (36-банд), миқдорини ваколатли орган белгилайди (16-банд). Ўз офертангизни фаоллаштириш учун амалда ҳисобда унинг суммасидан тахминан 3,15 фоиз (3 фоиз закалат ва 0,15 фоиз комиссия) бўлиши керак; амалдаги тарифни платформада текширинг. Батафсил — закалат ҳақидаги қўлланмада, биринчи лот учун режа — янги бошловчи қўлланмасида.

Офертани қандай жойлаш ва у қанча амал қилади

Дўкондаги таклифингиз — давлат буюртмачиларига юборилган оммавий оферта (ЎРҚ-684, 50-модда 1-қисм). Унда қуйидагилар бўлиши шарт (ЎРҚ-684, 50-модда 2-қисм):

• номи, сотиш нархи, энг кам ва энг кўп тўп (партия);
• русуми, техник параметрлари ва фотосурати;
• етказиб бериш ҳудуди, ишлаб чиқарувчи ва келиб чиққан мамлакат, кафолат шартлари ва муддати;
• ишлаб чиқарилган йили ва яроқлилик муддати, иш ёки хизмат учун — бажариш муддати;
• сертификат, хулоса ёки лицензия — улар мажбурий бўлган ҳолларда.

Товар учун етказиб бериш муддати ҳам ёзилади, маълумот тўғрилиги учун эса иштирокчи жавоб беради (ВМҚ № 276, 40-банд). Амалда оферта модерациядан ўтади, бу 48 соатгача чўзилиши мумкин.

Оферта қанча амал қилади. Қонунда — 15 иш куни, кейин яна 15 иш кунига фаоллаштириш мумкин (ЎРҚ-684, 50-модда 3-қисм). ПФ-259 Фармони билан 2026-йил 1-январдан бу муддат 60 кунгача узайтирилган (ПФ-259, 8-банд «г»). Қонун матни ҳали ўзгартирилмаган, амалда платформада оферта 60 кун туради.

Етказиб бериш муддати. Ўша банд билан дўконда товарларни етказиб бериш муддати камида 5 кун қилиб белгиланган (ПФ-259, 8-банд «г»). Иш ва хизматлар учун энг кам муддат қонунда ҳам, ВМҚ № 276 ва ПФ-259 да ҳам белгиланмаган.

Офертани буюртмачи акцепт қилгунга қадар чақириб олиш ёки ўзгартириш мумкин (ЎРҚ-684, 50-модда 4-қисм); амалда кабинетда таҳрирланса, янги оферта яратилади.

Офертага фақат ҳақиқатан бажара оладиган муддат ва ҳажмни ёзинг. Буюртмачи айнан сизнинг офертангизни танласа, шартнома шу шартлар билан тузилади ва бошқа иштирокчилар ҳам шу шартларда рақобат қилади.

Нархлар сўрови: буюртмачи танлайди, сиз пастроқ нарх берасиз

1. Буюртмачи оферталарни кўриб, кераклисини танлайди ва нархлар сўровини ишга туширади (ЎРҚ-684, 51-модда 1-қисм).
2. Тизим иштирок этиш таклифини танланган оферта эгасига ва дўконда ўхшаш товар таклиф қилаётган барча иштирокчиларга юборади; унда танланган офертага ҳавола бўлади (ЎРҚ-684, 51-модда 2 ва 4-қисмлар). Демак, сўров сизга келиши учун ўхшаш товарга ўз фаол офертангиз бўлиши керак — амалда таснифлагичнинг ўша коди бўйича. «Миллий дўкон» орқали харидда сўров фақат буюртмачи ҳудудидаги маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга боради (ВМҚ № 276, 45–46-бандлар).
3. Нарх бериш муддати: қонунда — таклиф юборилгандан кейин 2 иш куни (ЎРҚ-684, 51-модда 3-қисм), ВМҚ № 276 нинг 1-иловасида (4-босқич) ва платформа йўриқномасида — 48 соат. Оралиқда дам олиш кунлари бўлса, бу муддатлар фарқ қилади, шунинг учун 48 соатга мўлжал олинг.
4. Танланган оферта нархидан пастроқ нарх таклиф қилишга ҳақлисиз (ЎРҚ-684, 51-модда 5-қисм). Натижагача ким қатнашаётгани ва қанча нарх берилгани кўринмайди; ғолиб аниқланганда иштирокчиларнинг номи, СТИРи ва нархлари очилади (ЎРҚ-684, 51-модда 8-қисм; ВМҚ № 276, 44-банд).

Қўшимча закалат. Нархингиз танланган оферта нархидан 20 фоиз ва ундан кўпроқ паст бўлса, оферта суммаси билан нархингиз орасидаги фарқ миқдорида қўшимча закалатни олдиндан киритишингиз шарт (ВМҚ № 276, 43-банд). Унинг юқори чегараси: оферта суммаси 2 500 БҲМ гача бўлса — 100 БҲМ (≈ 44 млн сўм), ундан кўп бўлса — 1 000 БҲМ (≈ 440 млн сўм). Қўшимча закалат бўлмаса, таклиф автоматик рад этилади. Мисол: шартли лот 50 млн сўм, сиз 38 млн сўм берасиз (24 фоиз паст) — 1,5 млн сўмлик одатий закалатдан ташқари яна 12 млн сўм керак.

Ўртача бозор нархи. 2026-йил 1-мартдан буюртмачи нархни хариддан олдин махсус порталдаги сунъий интеллект модулида шакллантиради (ПФ-259, 3–4-бандлар). Бошланғич ёки шартнома нархининг ўртачадан фарқи «10 фоиздан ортиқ ёхуд 20 фоиздан паст бўлса», харид юқори хавфли деб баҳоланади ва биринчи навбатда текширилади (4-банд «а»). Одатда буни «10 фоиздан кўп қиммат ёки 20 фоиздан кўп арзон» деб тушунишади, лекин бу фақат таъбир. Фармон буни харидни текшириш билан боғлайди, таклифни рад этиш билан эмас.

TenderMax дўкон лотида танланган оферта тавсифи ва 3 фоизлик закалат суммасини кўрсатади. 48 соатда ҳар бир соат муҳим: Telegram ботда калит сўз, соҳа ва ҳудуд бўйича янги лотларга обуна бўлинг.

Ким ютади ва шартнома кимнинг шартлари билан тузилади

Нархларни тизим автоматик солиштиради ва энг паст нарх берган ижрочи билан битимни рўйхатдан ўтказади (ЎРҚ-684, 51-модда 6–7-қисмлар). Энг муҳим қоида: шартнома буюртмачи танлаган офертадаги шартлар ва энг паст нарх асосида шаклланади (ЎРҚ-684, 51-модда 9-қисм).

Бошқа етказиб берувчининг офертаси бўйича ютсангиз, етказиб бериш муддати, ҳажм, ҳудуд, русум ва кафолат ўша офертадан олинади, сизникидан эмас. Нарх беришдан олдин танланган офертани очинг ва ҳар бир шартни текширинг: у ерда «1 кун» ёзилган бўлса, шартномангизда ҳам 1 кун бўлади. Бундай белгилар таҳлили — дўкон тузоқлари ҳақидаги қўлланмада.

Фақат оферта эгаси қатнашса. Буюртмачи ундан пастроқ, асосланган нарх сўраши мумкин. Оферта эгаси бир иш куни ичида рози бўлса, битим шу нархда рўйхатдан ўтади; рад этса, шартнома тузиш ёки бошқа усулда харид қилишни буюртмачи ҳал қилади. Буюртмачи бир иш куни ичида сўров юбормаса, битим автоматик рўйхатдан ўтади (ЎРҚ-684, 51-модда 10–13-қисмлар).

Нарх тенг бўлса. 2024-йил 1-сентябрдан дўконда нарх ва бошқа шартлар тенг бўлганда ногиронлиги бўлган шахслар, хотин-қизлар ёки ёшлар бандлигини таъминлаган кичик тадбиркорлик субъектининг таклифи устун туради (ПҚ-249, 1-банд). Тўрт мезондан бири етарли (ПҚ-249, илова): ходимларнинг камида ярми — шу гуруҳлардан бири (хотин-қизлар ва 30 ёшдан ошмаган ёшлар мезонида директор ҳам шу гуруҳдан), корхона уларнинг асосий иш жойи ва уларга иш ҳақи фондининг камида ярми тўланади; ёки уч гуруҳ бирга ходимларнинг камида 70 фоизини ташкил қилади. Бундай ходимлар корхонада камида 6 ой узлуксиз ишлаган бўлиши керак.

Шартнома намунавий шаклда тузилиб, икки томоннинг кабинетига келади; тизим орқали ЭРИ билан имзоланган шартнома тегишли шаклда тузилган ҳисобланади (ВМҚ № 276, 9 ва 21-бандлар).

Тўлов, етказиб бериш ва рад этсангиз нима бўлади

1. Бюджет буюртмачиси бўйича Молия вазирлиги шартномани бир иш кунида рўйхатдан ўтказиб, суммани ҲККПга ўтказади (ВМҚ № 276, 23-банд). Корпоратив буюртмачи пулни шартнома рўйхатдан ўтганидан кейин 10 иш куни ичида ўтказади (24-банд), муддатда тўламаса — унинг закалати бир иш кунида ҲККПдаги ҳисобварағингизга ўтади (25-банд).
2. ҲККП пул тушгани ҳақида кейинги иш кунидан кечиктирмай хабар беради — шу хабарнома етказиб беришга асос (ВМҚ № 276, 26-банд). Ундан олдин етказсангиз, тўланмаслик хавфи сизнинг зиммангизда (27-банд). Амалда етказиб бериш муддати ҳам шу хабарномадан ҳисобланади.
3. Буюртмачи товарни тўлиқ қабул қилгач, 3 иш куни ичида маълумот юборади (ВМҚ № 276, 28–30-бандлар). Оператор бир иш куни ичида тўловни жўнатади ва закалатингизни банддан ечади (31-банд).
4. Етказиб бериш муддатидан 3 иш куни ўтиб ҳам етказиб берилгани ҳақида маълумот бўлмаса, закалат суд ёки Шикоятларни кўриб чиқиш комиссияси қарорига қадар банд қилинади ва буюртмачига ўтиши мумкин (ВМҚ № 276, 33–35-бандлар).

Ютиб, рад этсангиз. Нарх бўйича кейинги иштирокчи ғолиб бўлади ва унга сизнинг нархингизда шартнома таклиф қилинади (ЎРҚ-684, 51-модда 15–16-қисмлар). Шартнома тузишдан бўйин товлаган ғолиб ва мажбуриятни бажармаганликда айбдор деб топилган ижрочи Инсофсиз ижрочиларнинг ягона реестрига киритилади ва икки йил давлат харидларида қатнаша олмайди (ЎРҚ-684, 48-модда). Закалатни йўқотиш хавфи ҳам бор. Бажара олмайдиган лотга нарх берманг.

Савол-жавоб

xarid.uzex.uz да қандай рўйхатдан ўтилади?

Амалда ЭРИ калити билан id.uzex.uz да рўйхатдан ўтасиз, кейин ўша калит билан xarid.uzex.uz га кирасиз. Талаб қилинадиган майдонлар ўзгариши мумкин — платформада текширинг.

UZEX дўконида оферта неча кун туради?

ПФ-259 Фармони бўйича 2026-йил 1-январдан — 60 кун (8-банд «г»). Қонун матнида ҳозирча 15 иш куни ва яна 15 иш кунига фаоллаштириш ёзилган (ЎРҚ-684, 50-модда 3-қисм).

Офертам бўлмаса, бировнинг лотига нарх бера оламанми?

Йўқ. Нархлар сўрови танланган оферта эгасига ва ўхшаш товарга оферта жойлаган иштирокчиларга юборилади (ЎРҚ-684, 51-модда 2-қисм). Аввал ўз офертангизни жойланг ва фаоллаштиринг.